Goodbye Bafana
Zuid-Afrika, 2007, 110 min, Bille August
Nelson Mandela is een van de meest inspirerende figuren van de afgelopen eeuw. Na 27 jaar gevangen te hebben gezeten, wist hij het door rassenhaat verscheurde Zuid-Afrika te verenigen en werd de eerste democratisch gekozen president van het land. In Goodbye Bafana gaat het om de bijzondere band die Mandela tijdens zijn gevangenschap had met een van de cipiers.
James Gregory (Joseph Fiennes) is een nieuwe gevangenbewaarder op Robben Eiland. Hier zitten de grootste tegenstanders van de Zuid-Afrikaanse Apartheid, waaronder Nelson Mandela. Het is aan Gregory om een speciaal oogje in het zeil te houden. Hij heeft als kind vriendschappen gesloten met negers en verstaat hun taal. Hierdoor kan hij in correspondentie verkapte boodschappen begrijpen en die doorgeven aan de autoriteiten.
Als echte racist gaat Gregory met ijver te werk. Hij doet zijn werk goed en krijgt zicht op promoties. Maar ondertussen begint hij Mandela steeds meer te zien als mens met gevoelens en bovenal als een inspirerende man. Hij begint ook te beseffen dat het systeem waar hij zijn hele leven een plek in probeert te bemachtigen, hem gebruikt. Gregory voelt zich steeds schuldiger en ongelukkiger. Hij sluit langzaam maar zeker vriendschap met Nelson en wordt daardoor met de nek aangekeken door zijn racistische collega's. Ook Mandela maakt een ontwikkeling door waarbij hij steeds dichter bij de realisatie komt dat het land moet ophouden met geweld en tot een vreedzame oplossing kan komen.
'Goodbye Bafana' moet het van twee zaken hebben: het waargebeurde element dat extra emoties oproept bij de kijker en de sterke acteerprestaties van de cast. Fiennes heeft daarin de grootste karakterontwikkeling van de personages. Van volledige hater van negers, begint hij na te denken over gelijkheid van rechten en in te zien hoe belachelijk discriminatie op basis van huidskleur eigenlijk is.
Een belangrijke rol is die van Mandela. Dennis Haysbert vult deze op mooie wijze in. Haysbert is voornamelijk bekend als President Palmer uit de hitserie '24'. Daarin liet hij zien moeiteloos een autoritair figuur neer te zetten die sympathiek en charmant is zoals alleen de beste politici dat in het werkelijke leven zijn. Om Mandela's rol te vertolken, gebruikt Haysbert deze kwaliteiten opnieuw en weet zelfs in de stille momenten van de film te imponeren. Een verrassing is de rol van Diane Kruger. Zij speelt de echtgenote van Gregory die doelwit wordt van pesterijen en sociaal isolement nadat Gregory bekend komt te staan als een vertrouweling van Mandela. Kruger weet in een vrij kleine rol een hoop tegenstrijdige emoties over te brengen.
Een nadeel is de lange speelduur. Je moet wel iets met het onderwerp van de film hebben om op het puntje van je stoel te blijven zitten. Tientallen jaren passeren de revue en de makers hebben echt geprobeerd een zo duidelijk mogelijk beeld te schetsen van de veranderingen bij Gregory en Mandela gedurende al die jaren. Het einde van de film is emotioneel en het wachten waard. Iedereen die zich de dag kan herinneren dat Mandela werd vrijgelaten, raakt onder de indruk van deze scènes in de film. Voor een nieuwe generatie is het een belangrijk historisch besef dat hier gekweekt kan worden.
Michelle Iwema
Te zien op:
Dinsdag 10 maart - Merral 21.00 uur
